Michał Urbaniak, wybitny polski muzyk jazzowy, skrzypek, saksofonista, kompozytor i producent, zmarł 20 grudnia 2025 roku w wieku 82 lat. Informację o jego śmierci potwierdziła rodzina artysty. Odszedł twórca, który jako jeden z nielicznych Polaków na stałe zapisał się w historii światowego jazzu.
Michał Urbaniak urodził się 22 stycznia 1943 roku w Warszawie, dzieciństwo i młodość spędził w Łodzi. Już od najmłodszych lat kształcił się muzycznie – początkowo jako skrzypek, później sięgnął także po saksofon, który stał się jednym z jego znaków rozpoznawczych.
Karierę jazzową rozpoczął w latach 60., szybko zwracając na siebie uwagę jako muzyk o nieprzeciętnej wyobraźni i technice. Występował na najważniejszych polskich festiwalach jazzowych, m.in. Jazz Jamboree, i współpracował z czołowymi postaciami rodzimej sceny.
Przełomowym momentem w życiu artysty był wyjazd do Stanów Zjednoczonych na początku lat 70.. W Nowym Jorku Urbaniak znalazł się w samym centrum światowej sceny jazzowej. Współpracował z absolutnymi legendami gatunku, m.in. Milesem Davisem, Herbiem Hancockiem, Chickiem Coreą, Billym Cobhamem czy Joe Zawinulem.
Był jednym z nielicznych muzyków z Europy Wschodniej, którzy nie tylko pojawili się na amerykańskiej scenie jazzowej, ale utrzymali na niej trwałą pozycję.
Michał Urbaniak nigdy nie zamykał się w jednym nurcie. Jazz był dla niego punktem wyjścia, a nie ograniczeniem. W swojej twórczości łączył jazz fusion, funk, R&B, elementy muzyki etnicznej, a w późniejszych latach także hip-hop. Projekty sygnowane nazwą Urbanator były w Polsce zjawiskiem nowatorskim i wyprzedzającym swój czas.
Jego podejście do muzyki zawsze opierało się na otwartości, improwizacji i dialogu między pokoleniami – Urbaniak chętnie współpracował z młodymi artystami, traktując muzykę jako żywy organizm.
Na przestrzeni dekad Michał Urbaniak nagrał kilkadziesiąt albumów, zarówno solowych, jak i zespołowych. Jego nazwisko wielokrotnie pojawiało się w międzynarodowych rankingach jazzowych, w tym w prestiżowym magazynie DownBeat.
W 2016 roku został uhonorowany Złotym Fryderykiem za całokształt twórczości, potwierdzając status jednej z najważniejszych postaci w historii polskiej muzyki jazzowej.
W ostatnich latach życia artysta zmagał się z problemami zdrowotnymi, jednak do końca pozostawał postacią aktywną twórczo i obecnym punktem odniesienia dla środowiska muzycznego. Jego śmierć wywołała falę wspomnień i hołdów zarówno w Polsce, jak i za granicą.
Michał Urbaniak pozostawił po sobie nie tylko imponujący dorobek fonograficzny, ale przede wszystkim ideę muzyki wolnej od barier – otwartej, odważnej i nieustannie poszukującej.